Τι είναι ο μεταστατικός καρκίνος που εμφανίζεται στον εγκέφαλο;
Οι εγκεφαλικές μεταστάσεις συμβαίνουν όταν ένας κακοήθης όγκος σε ένα μέρος του σώματός εξαπλώνεται και στον εγκέφαλό. Ο αρχικός όγκος ονομάζεται πρωτοπαθής όγκος. Οι περισσότερες εγκεφαλικές μεταστάσεις εξαπλώνονται από πρωτοπαθείς καρκίνους στους πνεύμονες, τους μαστούς ή το δέρμα (ειδικά το μελάνωμα). Μόλις τα καρκινικά κύτταρα φτάσουν στον εγκέφαλό, σχηματίζουν έναν ή περισσότερους νέους όγκους.
Πόσο συχνές είναι οι εγκεφαλικές μεταστάσεις;
Οι εγκεφαλικές μεταστάσεις είναι ο πιο κοινός όγκος του εγκεφάλου στους ενήλικες. Εκτιμάται ότι το 10% έως 30% των ατόμων με καρκίνο που πρωτοεμφανίζεται έξω από τον εγκέφαλο θα αναπτύξουν μεταστατικό όγκο στον εγκέφαλο κάποια στιγμή. Οι πιθανότητες να συμβεί αυτό αυξάνονται μετά την ηλικία των 45 ετών, με τους περισσότερους ανθρώπους να διαγιγνώσκονται όταν είναι άνω των 65 ετών. Ο πρωτοπαθής καρκίνος του εγκεφάλου, ή ο καρκίνος που ξεκινά στον εγκέφαλό όπως τα γλοιώματα, είναι πολύ λιγότερο συχνός. Οι περισσότεροι όγκοι που ξεκινούν μέσα ή στον εγκέφαλό είναι καλοήθεις (μη καρκινικοί) όπως τα μηνιγγιώματα.
Ποια είναι τα συμπτώματα των εγκεφαλικών μεταστάσεων;
Τα συμπτώματα της εγκεφαλικής μετάστασης ποικίλλουν ανάλογα με τη θέση του όγκου και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου σε αυτήν την περιοχή. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Πονοκέφαλοι (μερικές φορές με ναυτία και έμετο).
- Επιληπτικές κρίσεις.
- Αδυναμία στη μία πλευρά του σώματός ή αδυναμία χρήσης του χεριού ή του ποδιού στη μία πλευρά του σώματός (ημιπάρεση).
- Γνωστικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της βραχυπρόθεσμης απώλειας μνήμης και των αλλαγών στη διάθεση.
- Δυσκολία παραγωγής ή κατανόησης ομιλίας.
- Προβλήματα όρασης, ιδιαίτερα από τη μία ή την άλλη πλευρά.
Καθώς οι εγκεφαλικές μεταστάσεις εξελίσσονται, μπορεί να παρατηρήσετε νέα συμπτώματα, όπως:
- Προβλήματα ακοής, κατάποσης ή διπλής όρασης.
- Υπνηλία (το πιο κοινό σύμπτωμα στις εγκεφαλικές μεταστάσεις τελικού σταδίου).
Τι προκαλεί τις εγκεφαλικές μεταστάσεις;
Οι μεταστατικοί όγκοι του εγκεφάλου εμφανίζονται όταν τα κύτταρα από έναν υπάρχοντα όγκο (πρωτοπαθή) διασπώνται και εξαπλώνονται στον εγκέφαλό σας. Συνήθως, τα καρκινικά κύτταρα ταξιδεύουν μέσω της κυκλοφορίας του αίματός.
Οι πιο κοινές μορφές εγκεφαλικών μεταστάσεων είναι:
Καρκίνος του πνεύμονα: Περίπου οι μισοί άνθρωποι με καρκίνο του πνεύμονα αναπτύσσουν μεταστατικό καρκίνο του εγκεφάλου. Οι εγκεφαλικές μεταστάσεις είναι ιδιαίτερα συχνές με τον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα.
Καρκίνος του μαστού: Περίπου το 10% έως 15% όλων των ατόμων με μεταστατικό καρκίνο του μαστού αναπτύσσουν εγκεφαλικές μεταστάσεις. Οι μεταστατικοί όγκοι του εγκεφάλου είναι πιο συχνοί στον καρκίνο του μαστού HER2+ και στον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού.
Μελάνωμα: Περίπου οι μισοί άνθρωποι με μελάνωμα αναπτύσσουν εγκεφαλικές μεταστάσεις.
Λιγότερο συχνά, οι εγκεφαλικές μεταστάσεις προκύπτουν από καρκίνο του νεφρού, καρκίνο του παχέος εντέρου και καρκίνο του θυρεοειδούς, μεταξύ άλλων.
Πώς διαγιγνώσκονται οι μεταστατικοί όγκοι του εγκεφάλου;
Ανάλογα με τα συμπτώματα και το είδος του αρχικού καρκίνου, ο γιατρός σας θα ζητήσει εξετάσεις με τη μορφή κάποιας απεικόνισης. Ακόμα κι αν δεν υπάρχουν ξεκάθαρα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αυτές τις εξετάσει για εγκεφαλικές μεταστάσεις εάν υπάρχει υποψία πρωτογενούς καρκίνου που είναι πιθανό να εξαπλωθεί στον εγκέφαλο.
Νευρολογική εξέταση: Κατά τη διάρκεια μιας νευρολογικής εξέτασης, ο γιατρός θα καταγράψει αλλαγές στην ισορροπία, το συντονισμό, την ψυχική κατάσταση, την ακοή, την όραση και τα αντανακλαστικά. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να δείχνουν το τμήμα του εγκεφάλου που επηρεάζει ο όγκος.
Εξετάσεις αίματος: Μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις αίματος για να ελεγχθούν καρκινικοί δείκτες.
Μαγνητική τομογραφία (MRI) με σκιαγραφικό: Μια μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιεί ένα μεγάλο μαγνήτη, ραδιοκύματα και έναν υπολογιστή για να δείξει λεπτομερείς εικόνες του εγκεφάλου σας.
Βιοψία: Μπορεί να χρειαστεί βιοψία εάν τα άλλα αποτελέσματα των εξετάσεων δεν παρέχουν αρκετές πληροφορίες για τη διάγνωση. Ο γιατρός θα αφαιρέσει μια μικρή ποσότητα ιστού από τον όγκο για να τον δοκιμάσει για καρκινικά κύτταρα. Αυτό συμβαίνει συνήθως ως μέρος της χειρουργικής επέμβασης για την αφαίρεση ολόκληρου ή μέρους του όγκου.
Πώς αντιμετωπίζονται οι εγκεφαλικές μεταστάσεις;
Η θεραπεία για μεταστατικούς όγκους του εγκεφάλου στοχεύει να σταματήσει ή να επιβραδύνει την ανάπτυξη του όγκου στον εγκέφαλό, μειώνοντας παράλληλα τα συμπτώματά. Οι θεραπείες περιλαμβάνουν:
- Φάρμακα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων.
- Ακτινοθεραπεία και χειρουργική.
- Φάρμακα για τον καρκίνο.
- Φάρμακα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων
Ο γιατρός μπορεί να ξεκινήσει αντιμετωπίζοντας τα άμεσα συμπτώματά με φάρμακα. Για παράδειγμα, ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει κορτικοστεροειδή για να μειώσει το πρήξιμο (οίδημα) στον εγκέφαλό που προκαλεί πονοκεφάλους. Μπορεί να χρειαστούν αντιεπιληπτικά φάρμακα για τη θεραπεία και την πρόληψη των επιληπτικών κρίσεων.
Ακτινοθεραπεία και χειρουργική επέμβαση
Οι πιο κοινές θεραπείες για τις εγκεφαλικές μεταστάσεις αφαιρούν ολόκληρο ή μέρος του όγκου/ων:
Χειρουργική επέμβαση εγκεφάλου: Τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι η αφαίρεση του όγκου με ελάχιστα επεμβατική χειρουργική τεχνική άυξανει το προσδόκιμο ζωής σε σ΄χεση με την ακτινοθεραπεία.
Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική/ακτινοχειρουργική Gamma Knife®: Ο γιατρός στοχεύει τον όγκο του εγκεφάλου με υψηλές δόσεις ακτινοβολίας, ενώ το υπόλοιπο κεφάλι και ο εγκέφαλός λαμβάνουν πολύ λίγη ακτινοβολία. Η στερεοτακτική ακτινοχειρουργική συνήθως περιλαμβάνει μία μόνο συνεδρία θεραπείας.
Ακτινοθεραπεία ολόκληρου του εγκεφάλου: Ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη θεραπεία εάν υπάρχουν αρκετοί όγκοι στον εγκέφαλο ή εάν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί στις μήνιγγες του εγκεφάλου. Αυτή η κλινική κατάσταση ονομάζεται λεπτομηνιγγική νόσος. Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει 10 έως 15 συνεδρίες κατανεμημένες σε δύο ή τρεις εβδομάδες.
Φαρμακευτικές παρεμβάσεις για τον καρκίνο
Ο γιατρός μπορεί να συστήσει φαρμακευτικές θεραπείες εκτός από χειρουργική επέμβαση ή ακτινοβολία ανάλογα με τον κύριο τύπο καρκίνου:
Χημειοθεραπεία: Τα περισσότερα φάρμακα χημειοθεραπείας δεν λειτουργούν στις εγκεφαλικές μεταστάσεις επειδή δεν μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Αυτό το φράγμα εμποδίζει ορισμένες ουσίες (όπως τα χημειοφάρμακα) στο αίμα να φτάσουν στον εγκέφαλό.
Ανοσοθεραπεία: Τα φάρμακα ανοσοθεραπείας βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα να βρει και να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα. Βοηθούν στη θεραπεία ορισμένων μεταστάσεων του καρκίνου του πνεύμονα και μελανώματος.
Πρόγνωση – Τι μπορώ να περιμένω αν έχω εγκεφαλικές μεταστάσεις;
Οι εγκεφαλικές μεταστάσεις είναι συχνά ιάσιμες. Αλλά ακόμα και όταν δεν υπάρχει ίαση, οι θεραπείες μπορούν να σας βοηθήσουν να ζήσετε περισσότερο και να βελτιώσετε την ποιότητα ζωής σας.
Το προσδόκιμο ζωής που σχετίζεται με τις εγκεφαλικές μεταστάσεις ήταν κάποτε μικρότερο από έξι μήνες. Αλλά οι νέες θεραπείες έχουν αυξήσει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής, έτσι ώστε οι περισσότεροι άνθρωποι με αυτή τη διάγνωση να ζουν περισσότερο και με πολύ καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι με εγκεφαλικές μεταστάσεις δεν πεθαίνουν από τους όγκους του εγκεφάλου τους.
Ωστόσο, πολλές από τις ερωτήσεις που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι με εγκεφαλικές μεταστάσεις – όπως πόσο γρήγορα θα αναπτυχθεί ο όγκος τους – είναι ιδιαίτερα εξατομικευμένες. Αυτό εξαρτάται από τον πρωτοπαθή καρκίνο, πόσους όγκους έχετε και πώς ανταποκρίνεστε στη θεραπεία, μεταξύ άλλων.